روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای چیست؟ آموزش ساخت یادداشت جعبه‌ای
در قسمت پنجم مجموعه‌ی روش‌های یادداشت‌برداری با روش جمله‌ای آشنا شدیم. این روش برای ثبت سریع اطلاعات بسیار کاربردی است؛ به‌خصوص زمانی که سرعت کلاس زیاد است یا هنوز ساختار موضوع را نمی‌دانیم.
بااین‌حال، یادداشت‌های اولیه ممکن است به مجموعه‌ای از جمله‌های پراکنده تبدیل شوند. در این حالت، ارتباط میان نکات به‌راحتی دیده نمی‌شود و مرور آن‌ها نیز دشوارتر خواهد بود.
در چنین موقعیتی می‌توانیم اطلاعات مرتبط را در بخش‌های مشخص قرار دهیم.
روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای به ما کمک می‌کند هر دسته از اطلاعات را در یک کادر جداگانه قرار دهیم. به این ترتیب، مرز میان موضوع‌ها مشخص‌تر می‌شود و پیدا کردن اطلاعات هنگام مرور آسان‌تر خواهد بود.
روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای چیست؟
در روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای، هر موضوع یا گروهی از اطلاعات مرتبط در یک کادر قرار می‌گیرد.
هر جعبه یک عنوان مشخص دارد و نکات مربوط به همان عنوان زیر آن نوشته می‌شوند.
اندازه‌ی جعبه‌ها نیز لازم نیست یکسان باشد. بعضی موضوع‌ها به فضای بیشتری نیاز دارند و بعضی دیگر با چند عبارت کوتاه قابل توضیح هستند.
هدف روش جعبه‌ای ساختن صفحه‌ای متقارن و تزئینی نیست.
هدف اصلی، مشخص‌کردن مرز میان دسته‌های مختلف اطلاعات است.
برای مثال، اگر موضوع یادداشت «انواع تمرین» باشد، می‌توانیم چهار جعبه ایجاد کنیم:
- تمرین کامل
- تمرین خرده‌مهارت
- تمرین آهسته
- تمرین متغیر
در هر جعبه می‌توانیم تعریف کوتاه، بهترین زمان استفاده، یک مثال و خطای احتمالی همان نوع تمرین را بنویسیم.
آیا کشیدن کادر باعث تقویت حافظه می‌شود؟
نباید درباره‌ی روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای ادعاهای غیرواقعی داشته باشیم.
صرف کشیدن یک کادر دور چند جمله، حافظه را به شکل مستقیم یا جادویی تقویت نمی‌کند.
مزیت اصلی این روش از دسته‌بندی و بخش‌بندی اطلاعات به دست می‌آید.
وقتی مطالب مرتبط در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و از موضوع‌های دیگر جدا می‌شوند، پیدا کردن نکات و مرور صفحه ساده‌تر می‌شود.
اما اگر دسته‌بندی اشتباه باشد یا جعبه‌ها فقط برای زیباترشدن صفحه ساخته شوند، نمی‌توان انتظار داشت که یادگیری بهتری اتفاق بیفتد.
بنابراین در روش جعبه‌ای:
کیفیت گروه‌بندی از زیبایی کادرها مهم‌تر است.
چگونه یادداشت جعبه‌ای بسازیم؟
برای اجرای روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای می‌توانیم از دو مسیر استفاده کنیم.
مسیر اول: ساخت جعبه هنگام یادداشت‌برداری
در این روش، هنگام کلاس یا مطالعه هر عنوان را می‌نویسیم و نکات مربوط به آن را زیر عنوان قرار می‌دهیم.
پس از مشخص‌شدن محتوای هر بخش، دور اطلاعات یک کادر می‌کشیم.
این روش زمانی مناسب است که ساختار موضوع را از قبل می‌شناسیم.
مسیر دوم: تبدیل یادداشت اولیه به جعبه
در این روش ابتدا اطلاعات را آزاد یا با روش یادداشت‌برداری جمله‌ای ثبت می‌کنیم.
پس از پایان کلاس یا مطالعه، موضوع‌های مرتبط را پیدا می‌کنیم، برای هر گروه یک عنوان می‌سازیم و سپس دور هر دسته کادر می‌کشیم.
اگر ساختار موضوع را از ابتدا نمی‌دانیم، این مسیر معمولاً انتخاب مناسب‌تری است.
دلیل آن ساده است: ممکن است در ابتدای کار فضای یک جعبه را کوچک در نظر بگیریم و بعد با کمبود جا مواجه شویم.
مراحل ساخت یادداشت‌برداری جعبه‌ای
مرحله اول: موضوع اصلی را مشخص کنید
ابتدا عنوان کلی صفحه، تاریخ و منبع را بنویسید.
سپس از خودتان بپرسید:
«این موضوع از چه بخش‌هایی تشکیل شده است؟»
هر بخش بهتر است بتواند به یک سؤال مشخص پاسخ دهد.
برای مثال، اگر موضوع یادداشت «موانع تمرکز» باشد، می‌توانیم جعبه‌ها را بر اساس این سؤال‌ها ایجاد کنیم:
- عوامل محیطی چه هستند؟
- عوامل ذهنی چه هستند؟
- عوامل جسمی چه هستند؟
- چه راهکارهایی وجود دارد؟
در این حالت، هر سؤال می‌تواند عنوان یک جعبه باشد.
مرحله دوم: برای هر دسته یک عنوان روشن بنویسید
عنوان جعبه باید محتوای آن را به‌روشنی مشخص کند.
عنوان‌هایی مانند «نکات مهم»، «ادامه مطلب» یا «توضیحات» اطلاعات کافی درباره‌ی محتوای جعبه به ما نمی‌دهند.
بهتر است عنوان کوتاه، مشخص و قابل تبدیل به سؤال باشد.
برای مثال:
عنوان ضعیف: نکات حافظه
عنوان بهتر: محدودیت‌های حافظه‌ی کاری
هرچه عنوان دقیق‌تر باشد، هنگام مرور نیز سریع‌تر متوجه می‌شویم که باید چه چیزی را به یاد بیاوریم.
مرحله سوم: نکات مرتبط را زیر عنوان قرار دهید
در هر جعبه فقط اطلاعاتی را بنویسید که واقعاً به عنوان آن مربوط هستند.
بهتر است هر نکته در یک خط جداگانه قرار بگیرد و از نوشتن پاراگراف‌های طولانی خودداری کنید.
یک جعبه‌ی آموزشی می‌تواند شامل این موارد باشد:
- تعریف کوتاه
- ویژگی‌های اصلی
- مثال
- شرط یا استثنا
- خطای رایج
- کاربرد
البته لازم نیست همه‌ی جعبه‌ها تمام این بخش‌ها را داشته باشند.
ساختار جعبه باید با نوع اطلاعات هماهنگ باشد.
مرحله چهارم: اندازه‌ی جعبه را با محتوا تنظیم کنید
بهتر است ابتدا نکات را بنویسید و سپس دور آن‌ها کادر بکشید.
این کار از فشرده‌شدن نوشته‌ها یا ایجاد فضای خالی زیاد جلوگیری می‌کند.
در یادداشت‌های دیجیتال نیز می‌توانیم جعبه‌ها را جابه‌جا کنیم و اندازه‌ی آن‌ها را تغییر دهیم.
به همین دلیل، روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای برای تبلت، کامپیوتر و ابزارهای یادداشت‌برداری دیجیتال نیز کاربرد زیادی دارد.
مرحله پنجم: ارتباط میان جعبه‌ها را مشخص کنید
گاهی دو یا چند جعبه به یکدیگر ارتباط دارند.
در این حالت می‌توانیم آن‌ها را با یک پیکان ساده به هم متصل کنیم و نوع رابطه را نیز بنویسیم.
برای مثال:
کم‌خوابی ← باعث می‌شود ← کاهش تمرکز
این ارتباط به ما نشان می‌دهد که یک جعبه چگونه به جعبه‌ی دیگر مربوط می‌شود.
اما اگر تعداد پیکان‌ها و ارتباط‌ها زیاد شود، احتمالاً روش جعبه‌ای بهترین انتخاب نیست.
در چنین شرایطی، نقشه‌ی مفهومی یا روش یادداشت‌برداری جریانی می‌تواند ساختار ارتباط‌ها را بهتر نشان دهد.
روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای برای چه مطالبی مناسب است؟
روش جعبه‌ای برای موضوع‌هایی مناسب است که از چند بخش مستقل یا نیمه‌مستقل تشکیل شده‌اند.
برای مثال:
- انواع یک مفهوم
- دسته‌های واژگان
- زمان‌های فعل
- اجزای یک ابزار
- چند نظریه‌ی جداگانه
- خطاهای رایج
- خلاصه‌ی چند اسلاید
- بخش‌های مختلف یک پروژه
اگر قرار باشد چند موضوع را بر اساس معیارهای ثابت با یکدیگر مقایسه کنیم، روش جدولی انتخاب مناسب‌تری است.
همچنین برای مطالب کاملاً مرحله‌ای یا علت‌ومعلولی، روش جریانی می‌تواند ساختار روشن‌تری ایجاد کند.
بنابراین مانند سایر روش‌های یادداشت‌برداری، روش جعبه‌ای نیز برای همه‌ی موضوع‌ها بهترین انتخاب نیست.
اشتباهات رایج در روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای
۱. کشیدن جعبه‌ها قبل از مشخص‌شدن ساختار محتوا
اگر قبل از شناختن موضوع شروع به کشیدن کادر کنیم، ممکن است فضای هر جعبه را اشتباه تخمین بزنیم.
بهتر است ابتدا موضوع‌ها را پیدا کنیم و سپس مرز میان آن‌ها را مشخص کنیم.
۲. قرار دادن اطلاعات نامرتبط در یک جعبه
گاهی برای پرکردن فضای خالی، اطلاعاتی را داخل یک جعبه قرار می‌دهیم که ارتباط مشخصی با عنوان آن ندارند.
هر جعبه بهتر است یک موضوع اصلی و مشخص داشته باشد.
۳. ساختن تعداد زیادی جعبه‌ی کوچک
اگر برای هر نکته یک جعبه بسازیم، صفحه دوباره شلوغ و پراکنده می‌شود.
هدف از روش جعبه‌ای، گروه‌بندی اطلاعات است؛ نه افزایش تعداد کادرها.
۴. تمرکز بیش از حد بر تزئین
رنگ‌آمیزی، تقارن و طراحی کادرها می‌تواند جذاب باشد؛ اما نباید بخش اصلی زمان یادداشت‌برداری را به خود اختصاص دهد.
ظاهر یادداشت باید به فهم کمک کند، نه اینکه جای هدف اصلی را بگیرد.
۵. نوشتن متن‌های طولانی داخل جعبه
جعبه‌های پر از پاراگراف‌های طولانی، مزیت اصلی این روش را کاهش می‌دهند.
عبارت‌های کوتاه، فاصله‌ی مناسب و فضای سفید باعث می‌شوند صفحه خواناتر باشد.
چگونه با یادداشت جعبه‌ای مرور کنیم؟
روش جعبه‌ای می‌تواند در فرایند مرور نیز کاربرد داشته باشد.
برای شروع، محتوای یک جعبه را بپوشانید و فقط عنوان آن را ببینید.
سپس تلاش کنید نکات اصلی را بدون نگاه‌کردن به یادداشت توضیح دهید.
روش دیگر این است که عنوان جعبه را بپوشانید و با دیدن محتوای آن، نام مناسب دسته را حدس بزنید.
این تمرین به ما کمک می‌کند فقط متن را دوباره نخوانیم، بلکه اطلاعات را از حافظه بازیابی کنیم.
همچنین می‌توانیم جعبه‌ها را بر اساس میزان دشواری مرور کنیم.
جعبه‌هایی را که به‌راحتی به یاد می‌آوریم، با فاصله‌ی بیشتری مرور کنیم و جعبه‌های دشوار را زودتر دوباره بررسی کنیم.
به این ترتیب، جعبه فقط یک عنصر ظاهری در صفحه نیست؛ بلکه می‌تواند به یک واحد برای بازیابی و مرور اطلاعات تبدیل شود.
روش جعبه‌ای در کنار سایر روش‌های یادداشت‌برداری
هیچ روش یادداشت‌برداری برای تمام موقعیت‌ها مناسب نیست.
اگر اطلاعات سریع و پراکنده هستند، می‌توانیم ابتدا از روش جمله‌ای استفاده کنیم. ساختار سلسله‌مراتبی مشخصی دارد، روش فهرست‌نویسی می‌تواند انتخاب مناسبی باشد. یا هدف ما نمایش ارتباط میان چند مفهوم است، نقشه‌برداری ذهنی و مفهومی کاربرد بیشتری دارد.
اما زمانی که اطلاعات را می‌توان در چند دسته‌ی مشخص قرار داد، روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای می‌تواند صفحه‌ای خوانا و قابل‌مرور ایجاد کند.
در واقع، مهارت اصلی در یادداشت‌برداری حرفه‌ای فقط یادگرفتن چند روش نیست؛ بلکه توانایی انتخاب روش مناسب برای نوع اطلاعات است.
جمع‌بندی روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای
روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای روشی برای دسته‌بندی اطلاعات مرتبط در بخش‌های مشخص است.
در این روش، هر جعبه یک موضوع یا گروه مشخص را در خود جای می‌دهد و با یک عنوان روشن از بخش‌های دیگر جدا می‌شود.
برای استفاده‌ی مؤثر از این روش باید:
- موضوع اصلی را مشخص کنیم.
- دسته‌های مهم اطلاعات را پیدا کنیم.
- برای هر دسته یک عنوان روشن بنویسیم.
- نکات مرتبط را در جعبه قرار دهیم.
- اندازه‌ی جعبه را با محتوا هماهنگ کنیم.
- در صورت نیاز ارتباط میان جعبه‌ها را نشان دهیم.
- در مرحله‌ی مرور، اطلاعات را از حافظه بازیابی کنیم.
نکته‌ی مهم این است که زیبایی جعبه‌ها هدف روش جعبه‌ای نیست؛ سازمان‌دهی بهتر اطلاعات هدف اصلی است.
روش جعبه‌ای برای جداکردن دسته‌های اطلاعات مناسب است؛ اما گاهی لازم است به‌جای جداکردن اطلاعات، حرکت و ارتباط میان آن‌ها را نشان دهیم.
در قسمت هفتم مجموعه‌ی روش‌های یادداشت‌برداری، با روش یادداشت‌برداری جریانی آشنا می‌شویم و می‌بینیم چگونه می‌توان منطق یک توضیح، زنجیره‌ی علت‌ها و مسیر یک فرایند را روی صفحه ثبت کرد.
در قسمت پنجم مجموعه‌ی روش‌های یادداشت‌برداری با روش جمله‌ای آشنا شدیم. این روش برای ثبت سریع اطلاعات بسیار کاربردی است؛ به‌خصوص زمانی که سرعت کلاس زیاد است یا هنوز ساختار موضوع را نمی‌دانیم.
بااین‌حال، یادداشت‌های اولیه ممکن است به مجموعه‌ای از جمله‌های پراکنده تبدیل شوند. در این حالت، ارتباط میان نکات به‌راحتی دیده نمی‌شود و مرور آن‌ها نیز دشوارتر خواهد بود.
در چنین موقعیتی می‌توانیم اطلاعات مرتبط را در بخش‌های مشخص قرار دهیم.
روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای به ما کمک می‌کند هر دسته از اطلاعات را در یک کادر جداگانه قرار دهیم. به این ترتیب، مرز میان موضوع‌ها مشخص‌تر می‌شود و پیدا کردن اطلاعات هنگام مرور آسان‌تر خواهد بود.
روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای چیست؟
در روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای، هر موضوع یا گروهی از اطلاعات مرتبط در یک کادر قرار می‌گیرد.
هر جعبه یک عنوان مشخص دارد و نکات مربوط به همان عنوان زیر آن نوشته می‌شوند.
اندازه‌ی جعبه‌ها نیز لازم نیست یکسان باشد. بعضی موضوع‌ها به فضای بیشتری نیاز دارند و بعضی دیگر با چند عبارت کوتاه قابل توضیح هستند.
هدف روش جعبه‌ای ساختن صفحه‌ای متقارن و تزئینی نیست.
هدف اصلی، مشخص‌کردن مرز میان دسته‌های مختلف اطلاعات است.
برای مثال، اگر موضوع یادداشت «انواع تمرین» باشد، می‌توانیم چهار جعبه ایجاد کنیم:
- تمرین کامل
- تمرین خرده‌مهارت
- تمرین آهسته
- تمرین متغیر
در هر جعبه می‌توانیم تعریف کوتاه، بهترین زمان استفاده، یک مثال و خطای احتمالی همان نوع تمرین را بنویسیم.
آیا کشیدن کادر باعث تقویت حافظه می‌شود؟
نباید درباره‌ی روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای ادعاهای غیرواقعی داشته باشیم.
صرف کشیدن یک کادر دور چند جمله، حافظه را به شکل مستقیم یا جادویی تقویت نمی‌کند.
مزیت اصلی این روش از دسته‌بندی و بخش‌بندی اطلاعات به دست می‌آید.
وقتی مطالب مرتبط در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و از موضوع‌های دیگر جدا می‌شوند، پیدا کردن نکات و مرور صفحه ساده‌تر می‌شود.
اما اگر دسته‌بندی اشتباه باشد یا جعبه‌ها فقط برای زیباترشدن صفحه ساخته شوند، نمی‌توان انتظار داشت که یادگیری بهتری اتفاق بیفتد.
بنابراین در روش جعبه‌ای:
کیفیت گروه‌بندی از زیبایی کادرها مهم‌تر است.
چگونه یادداشت جعبه‌ای بسازیم؟
برای اجرای روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای می‌توانیم از دو مسیر استفاده کنیم.
مسیر اول: ساخت جعبه هنگام یادداشت‌برداری
در این روش، هنگام کلاس یا مطالعه هر عنوان را می‌نویسیم و نکات مربوط به آن را زیر عنوان قرار می‌دهیم.
پس از مشخص‌شدن محتوای هر بخش، دور اطلاعات یک کادر می‌کشیم.
این روش زمانی مناسب است که ساختار موضوع را از قبل می‌شناسیم.
مسیر دوم: تبدیل یادداشت اولیه به جعبه
در این روش ابتدا اطلاعات را آزاد یا با روش یادداشت‌برداری جمله‌ای ثبت می‌کنیم.
پس از پایان کلاس یا مطالعه، موضوع‌های مرتبط را پیدا می‌کنیم، برای هر گروه یک عنوان می‌سازیم و سپس دور هر دسته کادر می‌کشیم.
اگر ساختار موضوع را از ابتدا نمی‌دانیم، این مسیر معمولاً انتخاب مناسب‌تری است.
دلیل آن ساده است: ممکن است در ابتدای کار فضای یک جعبه را کوچک در نظر بگیریم و بعد با کمبود جا مواجه شویم.
مراحل ساخت یادداشت‌برداری جعبه‌ای
مرحله اول: موضوع اصلی را مشخص کنید
ابتدا عنوان کلی صفحه، تاریخ و منبع را بنویسید.
سپس از خودتان بپرسید:
«این موضوع از چه بخش‌هایی تشکیل شده است؟»
هر بخش بهتر است بتواند به یک سؤال مشخص پاسخ دهد.
برای مثال، اگر موضوع یادداشت «موانع تمرکز» باشد، می‌توانیم جعبه‌ها را بر اساس این سؤال‌ها ایجاد کنیم:
- عوامل محیطی چه هستند؟
- عوامل ذهنی چه هستند؟
- عوامل جسمی چه هستند؟
- چه راهکارهایی وجود دارد؟
در این حالت، هر سؤال می‌تواند عنوان یک جعبه باشد.
مرحله دوم: برای هر دسته یک عنوان روشن بنویسید
عنوان جعبه باید محتوای آن را به‌روشنی مشخص کند.
عنوان‌هایی مانند «نکات مهم»، «ادامه مطلب» یا «توضیحات» اطلاعات کافی درباره‌ی محتوای جعبه به ما نمی‌دهند.
بهتر است عنوان کوتاه، مشخص و قابل تبدیل به سؤال باشد.
برای مثال:
عنوان ضعیف: نکات حافظه
عنوان بهتر: محدودیت‌های حافظه‌ی کاری
هرچه عنوان دقیق‌تر باشد، هنگام مرور نیز سریع‌تر متوجه می‌شویم که باید چه چیزی را به یاد بیاوریم.
مرحله سوم: نکات مرتبط را زیر عنوان قرار دهید
در هر جعبه فقط اطلاعاتی را بنویسید که واقعاً به عنوان آن مربوط هستند.
بهتر است هر نکته در یک خط جداگانه قرار بگیرد و از نوشتن پاراگراف‌های طولانی خودداری کنید.
یک جعبه‌ی آموزشی می‌تواند شامل این موارد باشد:
- تعریف کوتاه
- ویژگی‌های اصلی
- مثال
- شرط یا استثنا
- خطای رایج
- کاربرد
البته لازم نیست همه‌ی جعبه‌ها تمام این بخش‌ها را داشته باشند.
ساختار جعبه باید با نوع اطلاعات هماهنگ باشد.
مرحله چهارم: اندازه‌ی جعبه را با محتوا تنظیم کنید
بهتر است ابتدا نکات را بنویسید و سپس دور آن‌ها کادر بکشید.
این کار از فشرده‌شدن نوشته‌ها یا ایجاد فضای خالی زیاد جلوگیری می‌کند.
در یادداشت‌های دیجیتال نیز می‌توانیم جعبه‌ها را جابه‌جا کنیم و اندازه‌ی آن‌ها را تغییر دهیم.
به همین دلیل، روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای برای تبلت، کامپیوتر و ابزارهای یادداشت‌برداری دیجیتال نیز کاربرد زیادی دارد.
مرحله پنجم: ارتباط میان جعبه‌ها را مشخص کنید
گاهی دو یا چند جعبه به یکدیگر ارتباط دارند.
در این حالت می‌توانیم آن‌ها را با یک پیکان ساده به هم متصل کنیم و نوع رابطه را نیز بنویسیم.
برای مثال:
کم‌خوابی ← باعث می‌شود ← کاهش تمرکز
این ارتباط به ما نشان می‌دهد که یک جعبه چگونه به جعبه‌ی دیگر مربوط می‌شود.
اما اگر تعداد پیکان‌ها و ارتباط‌ها زیاد شود، احتمالاً روش جعبه‌ای بهترین انتخاب نیست.
در چنین شرایطی، نقشه‌ی مفهومی یا روش یادداشت‌برداری جریانی می‌تواند ساختار ارتباط‌ها را بهتر نشان دهد.
روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای برای چه مطالبی مناسب است؟
روش جعبه‌ای برای موضوع‌هایی مناسب است که از چند بخش مستقل یا نیمه‌مستقل تشکیل شده‌اند.
برای مثال:
- انواع یک مفهوم
- دسته‌های واژگان
- زمان‌های فعل
- اجزای یک ابزار
- چند نظریه‌ی جداگانه
- خطاهای رایج
- خلاصه‌ی چند اسلاید
- بخش‌های مختلف یک پروژه
اگر قرار باشد چند موضوع را بر اساس معیارهای ثابت با یکدیگر مقایسه کنیم، روش جدولی انتخاب مناسب‌تری است.
همچنین برای مطالب کاملاً مرحله‌ای یا علت‌ومعلولی، روش جریانی می‌تواند ساختار روشن‌تری ایجاد کند.
بنابراین مانند سایر روش‌های یادداشت‌برداری، روش جعبه‌ای نیز برای همه‌ی موضوع‌ها بهترین انتخاب نیست.
اشتباهات رایج در روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای
۱. کشیدن جعبه‌ها قبل از مشخص‌شدن ساختار محتوا
اگر قبل از شناختن موضوع شروع به کشیدن کادر کنیم، ممکن است فضای هر جعبه را اشتباه تخمین بزنیم.
بهتر است ابتدا موضوع‌ها را پیدا کنیم و سپس مرز میان آن‌ها را مشخص کنیم.
۲. قرار دادن اطلاعات نامرتبط در یک جعبه
گاهی برای پرکردن فضای خالی، اطلاعاتی را داخل یک جعبه قرار می‌دهیم که ارتباط مشخصی با عنوان آن ندارند.
هر جعبه بهتر است یک موضوع اصلی و مشخص داشته باشد.
۳. ساختن تعداد زیادی جعبه‌ی کوچک
اگر برای هر نکته یک جعبه بسازیم، صفحه دوباره شلوغ و پراکنده می‌شود.
هدف از روش جعبه‌ای، گروه‌بندی اطلاعات است؛ نه افزایش تعداد کادرها.
۴. تمرکز بیش از حد بر تزئین
رنگ‌آمیزی، تقارن و طراحی کادرها می‌تواند جذاب باشد؛ اما نباید بخش اصلی زمان یادداشت‌برداری را به خود اختصاص دهد.
ظاهر یادداشت باید به فهم کمک کند، نه اینکه جای هدف اصلی را بگیرد.
۵. نوشتن متن‌های طولانی داخل جعبه
جعبه‌های پر از پاراگراف‌های طولانی، مزیت اصلی این روش را کاهش می‌دهند.
عبارت‌های کوتاه، فاصله‌ی مناسب و فضای سفید باعث می‌شوند صفحه خواناتر باشد.
چگونه با یادداشت جعبه‌ای مرور کنیم؟
روش جعبه‌ای می‌تواند در فرایند مرور نیز کاربرد داشته باشد.
برای شروع، محتوای یک جعبه را بپوشانید و فقط عنوان آن را ببینید.
سپس تلاش کنید نکات اصلی را بدون نگاه‌کردن به یادداشت توضیح دهید.
روش دیگر این است که عنوان جعبه را بپوشانید و با دیدن محتوای آن، نام مناسب دسته را حدس بزنید.
این تمرین به ما کمک می‌کند فقط متن را دوباره نخوانیم، بلکه اطلاعات را از حافظه بازیابی کنیم.
همچنین می‌توانیم جعبه‌ها را بر اساس میزان دشواری مرور کنیم.
جعبه‌هایی را که به‌راحتی به یاد می‌آوریم، با فاصله‌ی بیشتری مرور کنیم و جعبه‌های دشوار را زودتر دوباره بررسی کنیم.
به این ترتیب، جعبه فقط یک عنصر ظاهری در صفحه نیست؛ بلکه می‌تواند به یک واحد برای بازیابی و مرور اطلاعات تبدیل شود.
روش جعبه‌ای در کنار سایر روش‌های یادداشت‌برداری
هیچ روش یادداشت‌برداری برای تمام موقعیت‌ها مناسب نیست.
اگر اطلاعات سریع و پراکنده هستند، می‌توانیم ابتدا از روش جمله‌ای استفاده کنیم. یا موضوع ساختار سلسله‌مراتبی مشخصی دارد، روش فهرست‌نویسی می‌تواند انتخاب مناسبی باشد. همینطورهدف ما نمایش ارتباط میان چند مفهوم است، نقشه‌برداری ذهنی و مفهومی کاربرد بیشتری دارد.
اما زمانی که اطلاعات را می‌توان در چند دسته‌ی مشخص قرار داد، روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای می‌تواند صفحه‌ای خوانا و قابل‌مرور ایجاد کند.
در واقع، مهارت اصلی در یادداشت‌برداری حرفه‌ای فقط یادگرفتن چند روش نیست؛ بلکه توانایی انتخاب روش مناسب برای نوع اطلاعات است.
جمع‌بندی روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای
روش یادداشت‌برداری جعبه‌ای روشی برای دسته‌بندی اطلاعات مرتبط در بخش‌های مشخص است.
در این روش، هر جعبه یک موضوع یا گروه مشخص را در خود جای می‌دهد و با یک عنوان روشن از بخش‌های دیگر جدا می‌شود.
برای استفاده‌ی مؤثر از این روش باید:
- موضوع اصلی را مشخص کنیم.
- دسته‌های مهم اطلاعات را پیدا کنیم.
- برای هر دسته یک عنوان روشن بنویسیم.
- نکات مرتبط را در جعبه قرار دهیم.
- اندازه‌ی جعبه را با محتوا هماهنگ کنیم.
- در صورت نیاز ارتباط میان جعبه‌ها را نشان دهیم.
- در مرحله‌ی مرور، اطلاعات را از حافظه بازیابی کنیم.
نکته‌ی مهم این است که زیبایی جعبه‌ها هدف روش جعبه‌ای نیست؛ سازمان‌دهی بهتر اطلاعات هدف اصلی است.
روش جعبه‌ای برای جداکردن دسته‌های اطلاعات مناسب است؛ اما گاهی لازم است به‌جای جداکردن اطلاعات، حرکت و ارتباط میان آن‌ها را نشان دهیم.
در قسمت هفتم مجموعه‌ی روش‌های یادداشت‌برداری، با روش یادداشت‌برداری جریانی آشنا می‌شویم و می‌بینیم چگونه می‌توان منطق یک توضیح، زنجیره‌ی علت‌ها و مسیر یک فرایند را روی صفحه ثبت کرد.